Wat doet een architect en hoe kies je de beste voor jóuw droomwoning? Gratis checklist!

Melissa Mertens

Laatste update: 26 feb, 2025

Wat doet een architect zoal? Melissa Mertens legt het je graag uit.

Dat je voor je droomwoning architecten vergelijkt, lijkt me heel logisch. Maar zoals je ondertussen al hebt ontdekt, is er flink wat verschil. Te beginnen met: wat doet de ene architect wel en de andere niet?

In deze blog wil ik je wegwijs maken in de verschillende specialisaties en taken van architecten. En omdat ik niet voor elke collega kan spreken, vertel ik je graag hoe ik als architect te werk ga bij elk (ver)bouwproject.

Helemaal onderaan kan je nog een gratis checklist downloaden, zodat je sneller en gerichter de juiste keuze maakt. Succes alvast!

Wat doet een architect (niet)?

Wat doet een architect nu eigenlijk wel en niet? Die vraag gaan we al meteen nuanceren, want geen twee architecten zijn gelijk. Residentiële architecten specialiseren zich gaandeweg in:

  • woningtype: woningen, villa’s, tiny houses, appartementen, …
  • projecttype: nieuwbouw, verbouwing, ingrijpende energetische renovatie, zonevreemde woningen, restauraties, …
  • bouwwijze: traditionele baksteen, houtskelet, staalframe, CLT (Cross Laminated Timber), …
  • Type aanneming: met gesplitste aannemers, met algemene aannemer, met sleutel op deur, …

Waarom is dit belangrijk te weten in je zoektocht naar een goede architect? Wel, omdat je niet mag verwachten dat elke architect alles even goed kan. Elke specialisatie heeft zijn eigen knowhow.

De wetgeving voor meergezinswoningen is specifiek en anders dan voor andere woningtypes. Een architect die zich specialiseert in het ontwerpen van nieuwbouwvilla’s hoeft bijvoorbeeld niet noodzakelijk alles te weten over veilige vluchtroutes voor appartementen.

Nog een belangrijk verschil is of je in zee gaat met een klein of een groot architectenbureau. De grote kantoren zijn minder persoonlijk, maar hebben meestal ook andere experten in huis, zoals een ingenieur, EPB-verslaggever of veiligheidscoördinator. Een klein kantoor doet die zaken niet zelf en zal externe partners aandragen.

Vergelijk appelen met appelen

Weet dus dat er verschillende soorten architecten bestaan en dat je altijd appelen met appelen moet vergelijken. Ben je op zoek naar een specifiek type woning, project of bouwwijze? Zoek dan ook een architect met die specifieke kennis.

Welke taken heeft een architect precies?

Zelfs als je offertes vergelijkt van twee architecten met eenzelfde specialisatie, kan je nog steeds op verschillen stuiten. Een architect heeft namelijk uiteenlopende verantwoordelijkheden die variëren van wettelijk verplichte taken tot aanvullende diensten, afhankelijk van het project.

Opnieuw aan jou om goed te checken welke taken de architect precies in zijn of haar offerte stopt:

1. Verplichte taken = wettelijke opdracht

De wettelijk verplichte taken van een architect omvatten het opmaken van de plannen en de controle op de uitvoering van de werken. Hiervoor moet de architect eerst een aanvraag om toelating tot bouwen indienen. Daarnaast is hij of zij verplicht om advies en bijstand te verlenen wat betreft deze wettelijke taken. Zie ook deze brochure van de Orde van Architecten.

2. Noodzakelijke taken

Naast de wettelijke verplichtingen is de rol van de architect breder. Volgens de Orde van Architecten, die de beroepsplichten bepaalt, omvat dit ook andere noodzakelijke taken die nodig zijn om een vlot verloop van jouw specifieke bouwproject te garanderen.

Enkele voorbeelden:

  • Opmaken van een kostenraming
  • Opmaken dossier omgevingsvergunning
  • Opmaken werfverslagen

3. Aanvullende taken

Afhankelijk van de wensen van de opdrachtgever en het type project kan de architect nog aanvullende taken op zich nemen. Het is belangrijk om duidelijke afspraken te maken over deze extra diensten, die eventueel ook door andere bouwprofessionals kunnen worden uitgevoerd.

Enkele voorbeelden:

  • Opmeten van de bestaande toestand
  • Uitvoeringsdetails maken
  • Bestek en meetstaten opstellen

Belangrijke pointers voor jou: wat verwacht je? Wat heb je nodig van je architect? Welk budget wil je hieraan spenderen?

4. Taken voor de opdrachtgever

Tot slot heeft in elke fase van het bouwproces ook de opdrachtgever verschillende verplichtingen en taken. Sommige van deze taken kunnen door de architect of andere bouwprofessionals worden uitgevoerd. Ook hier is het belangrijk om hierover duidelijke afspraken te maken.

Enkele voorbeelden:

  • Bepalen van het bouwbudget
  • Vastleggen van de aannemers
  • Planning en uitvoering opvolgen

De tienjarige aansprakelijkheid

Wist je dat wij, architecten in België, verplicht zijn een verzekering te nemen tegen zware constructiefouten bij de bouw en verbouwing van woningen? Deze ‘tienjarige aansprakelijkheid’ dekt alle ernstige gebreken die de stabiliteit of stevigheid van het gebouw aantasten. Hetzelfde geldt voor fouten die aanleiding kunnen geven tot constructiefouten, zoals een lek dat op termijn betonrot veroorzaakt. Ook alle ruwbouw aannemers vallen onder deze 10-jarige aansprakelijkheid.

Hoe ga ik te werk als jouw architect

Hoe ga ik te werk als jouw architect?

Als architect ga ik samen met jou graag doordacht en gestroomlijnd te werk. Dat wil zeggen: stap voor stap. Mijn gestructureerde werkwijze is voor elk (ver)bouwproject dezelfde.

Op mijn website heb ik het over verkennen, ontwerpen en (ver)bouwen, maar in deze blog spit ik elke fase nog wat grondiger uit. Zo kwam ik tot een 7-stappenplan waarin je gedetailleerd leest wat ik precies doe als architect.

1. Kennismakingsgesprek

De eerste stap vind ik al cruciaal: onze kennismaking.

Dit gesprek is gratis en dient om een eerste indruk te krijgen van je bouwplannen. Je boekt je afspraak, krijgt daarop een gerichte infobrochure en komt naar mijn kantoor op gesprek. Daar nemen we anderhalf uur de tijd om je project te bespreken, antwoord te krijgen op je vragen en samen jouw offerte op te maken.

Ik vind het belangrijk dat we allebei een klik voelen van bij het begin. Want alleen zo kunnen we samen in alle openheid en vertrouwen jouw droomwoning realiseren. Is het een match? Dan op naar stap 2!

Nog niet klaar voor de grote stap?

Maar je wil wel verder met de voorbereidingen? Kies dan voor een adviesgesprek, waarbij we samen al een heel stuk dieper duiken in je (ver)bouwdroom. Zo krijg je deskundig advies op maat over regelgeving en vergunningen, bouwpartners en nevenstudies, globale planning, energiezuinig bouwen, bouwtechnieken en budgettering. Uiteraard krijg je ook hier antwoord op al je vragen en zorgen. Een waardevolle deepdive zonder verdere verplichtingen.

2. Ontwerpdoelen & wensen

In deze fase maak ik een grondige voorstudie van jouw bouwproject op basis van je wensen, je budget en de bouwvoorschriften. Is jouw droom financieel en praktisch haalbaar?

Dit alles begint met een grondig gesprek van 2 uur waarbij we al jouw wensen in kaart brengen. We scheiden de nice-to-haves van de must-haves, zodat we de prioriteiten kennen. Heb je een moodboard gemaakt op Pinterest? Dan nemen we die ook volledig door: welke bouwstijl wil je? Welke materialen dragen je voorkeur? Belangrijk voor het ontwerp in de volgende stap.

Daarna bekijken we het budget en toetsen we dit af aan jouw wensen. Haalbaar of niet? Moeten we een aantal zaken schrappen of kunnen we ze slim oplossen? Zoals hier, bijvoorbeeld:

  • Een koppel wilde een aparte fitnessruimte in hun woning, maar daarvoor was hun budget ontoereikend. We beslisten finaal om een bijgebouw op te trekken, wat per m² goedkoper uitkwam. Een mooi compromis, dus.
  • Wat ik vaak doe bij een jong gezin, is multifunctionele ruimtes creëren waarbij we ook nog eens rekening houden met de toekomst. Bijvoorbeeld: een bureau/speelkamer die achteraf nog kan dienen als slaapkamer op het gelijkvloers.

3. Het ontwerp

Hoewel sommige architecten maar één ontwerp voorzien, maak ik verschillende voorontwerpen. Afhankelijk van het pakket dat je kiest, krijg je 2 of 3 ontwerprondes.

Voor mij is de ontwerpfase ook een proces, waarbij ik zoek naar de beste oplossing. Tijdens de eerste ontwerpronde speel ik nog met verschillende schetsen en leg die graag allemaal voor. Ook fijn voor jou, omdat je zo de kans krijgt om mee te denken. Bij de tweede ontwerpronde zit het ontwerp meestal al goed en kunnen we dit met de gemeente afstemmen.

Wat ik ook kan voorzien, is het interieurontwerp. Dan gaan we op dezelfde manier te werk: ik teken het volledige interieur uit, zowel op plan als in 3D. Daarbij heb ik aandacht voor materialen en maatmeubilair tot type bad en kraanwerk toe. Ook het elektriciteitsplan en verlichtingsplan voorzie ik al mee.

Elk voorontwerp bespreek ik persoonlijk met jou tijdens een overlegmoment, omdat ik wil dat je op elk moment mee bent met het verhaal. En natuurlijk is jouw input hierbij van groot belang.

De tijd van 1 lichtpunt is passé

Verlichting vind ik als architect extreem belangrijk. Die kan je architectuur maken of kraken. Een uitzonderlijke verlichting zorgt voor een uitzonderlijke beleving van je woning. De tijd van 1 lichtpunt in het midden van de ruimte is passé.

4. Indienen van de omgevingsvergunning

Heb je het ontwerp goedgekeurd, dan maak ik een administratief dossier op en vraag ik een omgevingsvergunning aan. Ik volg deze aanvraag op bij de gemeente tot jouw bouwproject wettelijk groen licht krijgt.

Voor renovaties is de wetgeving hierrond de laatste jaren flink aangepast. Zo zijn er zaken niet meer vergunningplichtig of meldingsplichtig geworden. Het voordeel hierbij is dat de termijn dan korter is, ongeveer 1 maand. Terwijl de looptijd voor een vergunning kan oplopen tot 4 à 5 maand.

Wat doet een architect? Het uitvoeringsdossier of aanbesteding uitwerken

5. Jouw aannemers kiezen

In een volgende stap maak ik het uitvoeringsdossier op. Dit bevat uitgebreide technische plannen, aangevuld met meetstaten en lastenboeken. Het uitvoeringsdossier bevat alle nodige informatie voor de aannemers om een offerte uit te brengen en het bouwproject correct uit te voeren.

Sowieso voorzie ik het uitvoeringsdossier tot en met de ruwbouw winddicht. Indien gewenst, kan ik dit ook opmaken voor alle afwerkingswerken binnenin de woning.

Met het uitvoeringsdossier in handen kan je offertes opvragen bij verschillende aannemers. Opgelet, dit kan wel een tijdje duren. Reken gemiddeld op 2 maand, dus belangrijk naar de planning toe.

Als je dat wenst, help ik je met opvragen en vergelijken. Samen kiezen we dan de juiste partner(s) om je droomproject uit te voeren.

Vertrouw op ons netwerk

Weet dat ik je graag in contact breng met aannemers uit mijn netwerk, van wie ik weet dat het prettig en correct samenwerken is. Had je zelf al een bouwpartner in gedachten? Zorg dat je die tijdig reserveert. Zelf ga ik dan ook al vroeg in gesprek met die partij.

6. Bouwen of verbouwen

Voor de eigenlijke start van het bouwproject neem ik alle praktische zaken grondig door met de ruwbouwaannemer, zoals de plaatsing van de kraan en de tijdelijke inname van openbaar domein.

We maken duidelijke afspraken over mijn werkwijze en de praktische details om een vlotte uitvoering van je project te garanderen. Bij de Plus- & Premiumpakketten zijn er ook werfopstarten voorzien met andere aannemers.

Tijdens het (ver)bouwen doe ik regelmatig werfcontroles om te zorgen dat alles volgens de bouwplannen en de vergunning wordt uitgevoerd. Daarbij stel ik ook werfverslagen op. Die bevatten een overzicht van de voortgang van het project, belangrijke aandachtspunten, eventuele problemen met de uitvoering en verduidelijking van details die verder besproken of aangepast moeten worden.

Afhankelijk van je gekozen pakket, loop ik mee tot wind- en waterdicht of tot helemaal op het einde. Ondertussen blijf ik beschikbaar voor al jouw vragen en die van de aannemers en zorg ervoor dat eventuele problemen of onduidelijkheden snel worden opgelost.

? Vraag je je af hoe lang het duurt voor je in je droomwoning kan trekken? Dat ontdek je hier: Hoe lang duurt een huis bouwen?

7. Oplevering

Als de werken zijn voltooid, gaan we over tot de officiële oplevering. Daarbij ga je de uitgevoerde werken formeel aanvaarden. Samen met mij als jouw architect en de aannemer(s) maken we een rondgang om te controleren of alles volgens de afspraken is uitgevoerd.

We checken samen op zichtbare gebreken en als er nog iets wordt opgemerkt, dan wordt hiervoor een “pv van oplevering” opgemaakt met een uiterlijke datum tegen wanneer het euvel moet opgelost zijn.

Als afsluiter kraken we nog een fles champagne en klinken we op een geslaagde samenwerking en jouw stralende toekomst. Daarna ben ik nog steeds bereikbaar, mocht je nog vragen hebben.

Hoe een architect kiezen voor jóuw project

Hoe een architect kiezen voor jóuw project? Gratis checklist!

Nu, ik zei het al. Ik vind het zeer belangrijk dat het op menselijk vlak klikt tussen jou en je architect. Dat is dus iets wat jij alleen kan uitmaken …

Voor de andere parameters geef ik je graag een handige (gratis!) checklist mee, die je de eerste bomen door het bos laat zien. Je kan ze actief gebruiken tijdens je zoektocht naar de best geschikte architect voor jóuw droomwoning. Hieronder alvast een preview.

Download de volledige checklist hier. Succes ermee!

1. Welk soort project heb je in gedachten?

? Nieuwbouw  ? Totaalrenovatie  ? Herbestemming  
? Kleine verbouwing  ? Restauratie  ? Uitbreiding  ?Andere: …  

2. Welke soort woning wil je?

? Standaard woning  ? Villa  ? Bungalow  ? Tiny house  
? Kangoeroewoning  ? Zorgwoning  ? Appartement  ? Andere: …  

3. Wat is de gewenste stijl voor je woning?

? Modern  ? Landelijk  ? Pastorijstijl  
? Hedendaags  ? Klassiek  ? Andere: …  

4. Welk ontwerp verwacht je?

? Eenvoudig en functioneel? Meerdere ontwerprondes  ? Interieurontwerp  Andere: …
? Complex en gedetailleerd  ? 3D-visualisaties  ? Landschapsontwerp   

5. Welke bouwwijze verkies je?

? Traditionele bouw  ? Staal- of staalframebouw  ? Houtskeletbouw of CLT  
? Betonbouw  ? Bouw met duurzame materialen? Andere: …  

6. Welke expertise verwacht je van de architect?

? Zonevreemde woningen  ? Rolstoeltoegankelijkheid  ? Slimme woningtechnologie  ? Duurzaam bouwen  
? Ruimtes voor vrij beroep  ? Energie-efficiëntie  ? Bouwen op moeilijk terrein  ? Luxe of maatwerkontwerpen  

7. Waarbij verwacht je begeleiding?

? Keuze materialen (ruwbouw en afwerking)? Keuze van de aannemers? Administratie? Vergelijken van de offertes? Aannemers inplannen
? Bijhouden budget? Werfcontroles tot winddicht? Werfcontroles tot ingebruikname? Zelfbouw? Andere: …

Hoeveel kost een architect?

Nog een belangrijke parameter bij het kiezen van de meest geschikte architect, zijn uiteraard de architectkosten. Want ook daar zie je serieuze verschillen. Hoe dit komt? Ten eerste gaat het ereloon van de architect mee met diens takenpakket, maar er zijn nog een aantal belangrijke factoren die je moet weten. Daar lees je alles over in deze blog: Wat kost een architect?

Vrijblijvend kennismaken?

Ik maak graag tijd voor een gratis kennismaking om af te toetsen of we op eenzelfde lijn zitten.

Met die klik begint onze samenwerking, dat is prioritair. Niet alleen voor jou, maar ook voor mij. Tot snel!

melissa mertens menu foto

Melissa Mertens

Jouw architect voor moderne nieuwbouwwoningen en grondige renovaties

Voor haar is elk ontwerp een combinatie van tijdloze en nieuwe elementen om een gevoel van geborgenheid en verbondenheid te creëren. Daarbij zoekt ze altijd naar een ideale balans tussen luxe en eenvoud, extravagantie en ingetogen charme. Met als doel om aantrekkelijke ruimtes te ontwerpen die jouw verhaal vertellen. Volg je haar al op de socials?